Strefa wiedzy

W poszukiwaniu sensu. Gdzie ta siła napędowa?

Coraz częściej w trakcie rozmów rekrutacyjnych pada pytanie ze strony kandydatów: „Czemu będzie służyć moja praca?”. Na wszystkich poziomach organizacyjnych, od pracowników pierwszoliniowych, aż po członków kadry zarządzającej na poziomie executive, pracownicy chcą znać sens swojej pracy. Kandydaci starają się zrozumieć, jaki będzie efekt końcowy ich działań i wysiłków. Poszukują znaczenia swoich starań, poczynając od najprostszych operacyjnych czynności, takich jak przygotowywanie raportów, pytając „po co one są, komu posłużą, kto i jak z nich skorzysta?”. Ta zmiana w spotkaniach rekrutacyjnych, którą coraz mocniej dostrzegamy, pokazuje ciekawe zjawisko. Jesteśmy świadkami istotnej przemiany na rynku pracy. Poczucie sensu i znaczenia pracy ma coraz większą wagę dla pracowników już od samego początku ich życia w organizacji.

„Sens” istotną zmianą pokoleniową?

Idealistyczne myślenie o swojej pracy i potrzeba „wyższego celu” (purpose) są bardzo charakterystyczne dla przedstawicieli pokolenia Z - osób urodzonych po 1995 r., wkraczających obecnie na rynek pracy. Przedstawiciele tej generacji to pracownicy jeszcze bardziej świadomi swoich potrzeb. Chcą mieć jasność, dlaczego mają dane zadanie wykonać. Mają inne oczekiwania wobec swojej pracy i pracodawcy. Czują potrzebę traktowania pracy w kategoriach pasji. Przykładają też wagę do tego, jaki wpływ ich zajęcie ma na rzeczywistość.

Każde pokolenie charakteryzuje się odrębną specyfiką, a ta tworzy nowe wyzwania, z którymi muszą poradzić sobie pracodawcy. Nie tak dawno stereotypowe Igreki, ceniące sobie dobrą atmosferę oraz równowagę między życiem prywatnym a zawodowym, wystawiły menedżerów na próbę. Obecnie pokolenie Z wymusza na przełożonych kolejną zmianę w sposobie zarządzania i motywowania, a także zmuszają przełożonych do wprowadzenia zmian w stylu komunikacji. Utrzymywanie status quo blokuje potencjał „Zetek”. Nasilająca się potrzeba, jaką wnoszą nowe pokolenia, staje się potrzebą idących z duchem czasu organizacji.

Poczucie sensu pracy - czym ono właściwie jest?

Potrzeba posiadania sensu została uznana za jedną z fundamentalnych potrzeb człowieka już przez filozofów egzystencjalnych. Umacnia nasze poczucie własnej wartości i wpływa na ogólny dobrostan psychiczny. Victor Frankl, znany filozof, myśliciel, psycholog, w swoich pracach podkreślał, że posiadanie sensu w życiu jest siłą napędową. Umożliwia ludziom konfrontowanie się i mobilizowanie w obliczu najtrudniejszych wyzwań. W dzisiejszych czasach, gdzie praca coraz częściej staje się centralnym elementem naszego życia, założenie, że praca powinna dawać nam poczucie sensu wydaje się jak najbardziej uzasadnione .[1]

Poczucie sensu pracy coraz częściej pojawia się w obszarze zainteresowań naukowców, ekspertów i praktyków w dziedzinie zarządzania zasobami ludzkimi. Nasze obserwacje oraz wyniki wielu badań pokazują, że to jeden z najważniejszych elementów pracy zawodowej. Dlatego też tak ważne jest, aby organizacje zadbały o ten aspekt. W ciekawym raporcie z ogólnopolskiego badania sensu pracy agencji 4P i brightlight (2) jest ono definiowane jako poczucie, „że to co robimy jest zgodne z naszymi wartościami i celami”. Pracownicy czujący sens swojej pracy mają możliwość autoekspresji, dostają ciekawe i zróżnicowane zadania. Ich działania dają im satysfakcję i są spójne z ich celami. Czują się wartościowi, przydatni i doceniani. Mają poczucie, że są częścią organizacji, poczucie wpływu i przyczyniania się do nadrzędnego celu całej firmy.

Dlaczego poczucie sensu jest ważne?

Dlaczego organizacje powinny starać się zrozumieć swoich pracowników i wspierać ich, by mogli doświadczyć sensu swojej pracy? Czy już nie wystarczy uczciwie nagradzać ich za to, co robią? Nowe pokolenia wprowadzają na rynek nową filozofię pracy. Zaspokajanie podstawowych potrzeb bezpieczeństwa i statusu, które były tak ważne dla wcześniejszych pokoleń, nie rozwiązuje problemu. Nowoczesne benefity pracownicze nie wystarczają. Pracownicy potrzebują budowania sensu, szerszego rozumienia swojej roli w organizacji oraz istoty celów, które realizują. Ale to się opłaca!

Liczne badania naukowe pokazują, że poczucie sensu swojej pracy przynosi pracownikowi oraz organizacji wiele korzyści. Przede wszystkim poczucie sensu związane jest z ogólnym dobrostanem pracowników, doświadczaniem pozytywnych emocji i satysfakcji zawodowej. Co ważne dla organizacji, poczucie sensu wiąże się z mniejszą liczbą absencji oraz większą efektywnością przy wykonywaniu zadań.

Poczucie sensu jest ważne zarówno dla dobrostanu i zaangażowania pracownika, jak i dla efektywności całej organizacji. Pracownik widzący sens swojej pracy to pracownik zaangażowany, a zaangażowanie to coś więcej niż tylko pozytywna ocena pracy i spełnienie osobistych oczekiwań pracownika. Zaangażowanie to wyraz identyfikacji z organizacją i przywiązania do niej. To silna intelektualna i emocjonalna więź łącząca pracownika z jego pracą, organizacją, przełożonym i współpracownikami, która sprawia, że pracownik jest gotowy dobrowolnie włożyć w pracę dodatkowy wysiłek, go the extra mile.

Jak budować i wspierać poczucie sensu w pracy?

Warto zauważyć, że współczesne koncepcje przywództwa i zarządzania zwracają uwagę na to, że pracownicy nie są już biernymi odbiorcami działań organizacji i swoich przełożonych, ale mogą sami wpływać na kształt swojej pracy. Zatem wysiłek w budowanie sensu i znaczenia pracy powinien być wkładany zarówno ze strony pracownika, jak i jego przełożonego i całej organizacji.

W ślad za tym założeniem, coraz większą popularność zyskuje koncepcja kształtowania swojej pracy (job crafting) (3). Job crafting to metoda, zakładająca, że pracownik samodzielnie podejmuje inicjatywę, by dopasować pracę do swoich potrzeb w kierunku budowania większego poczucia sensu. W praktyce kształtowanie pracy może odbywać się na trzech poziomach:

  • Przekształcania zadań – czyli takiego dobierania swoich zadań i obowiązków (przy założeniu, że są one do pewnego stopnia elastyczne), które zaspokaja cele firmy, ale daje również więcej energii i satysfakcji. To odpowiednie dobieranie zadań i poświęcanie czasu na działania, które są wartościowe i dają nam więcej spełnienia, które są spójne z naszymi pasjami, np., programista, który odnajduje radość w uczeniu innych i zajmuje się wprowadzaniem nowych pracowników w stosowane w firmie narzędzia,
  • Przekształcania relacji – czyli dbałości o relacje w życiu zawodowym. Według badaczy poczucie sensu pojawia się, gdy nasze relacje w pracy oparte są na wzajemnym wsparciu, dzieleniu się wiedzą i motywowaniu do rozwoju,
  • Przekształceń poznawczych – czyli zmiany naszych przekonań, sposobu myślenia o zadaniach, które wykonujemy. Sens naszej pracy tkwi w tym, jak ją postrzegamy. „Wisimy na słuchawce w call center” czy „Pomagamy naszym klientom w rozwiązywaniu problemów w ich codziennych finansach”? Przeformułowanie naszej percepcji swojej roli zawodowej może wpłynąć na to, jak się czujemy w pracy.

Job crafting to działanie oddolne i proaktywne, wymagające od pracownika wyjścia z inicjatywą. Kształtowanie odpowiednich warunków i środowiska pracy jest jednak przede wszystkim rolą menedżera. Co zatem takiego może robić menedżer? Według psychologów organizacyjnych Ryan i Deci (4), przede wszystkim pozwalać dbać o podstawowe potrzeby pracownika:

  • Autonomii – przez dzielenie się odpowiedzialnością za wyniki i włączanie w podejmowanie decyzji, a także stwarzanie przestrzeni do coraz większej samodzielności pracownika - wolność wyboru i sprawczość nad tym, jak będzie wyglądała praca, może dać pracownikom poczucie większej spójności.
  • Kompetencji – przez stwarzanie możliwości do rozwoju, zdobywania nowej wiedzy, uczenia się i wykorzystywania nowych umiejętności w praktyce. Pracownicy potrzebują poczucia, że mają odpowiednie kwalifikacje do wykonywania powierzonych im zadań. Mogą dzięki temu widzieć swój wpływ na rzecz całej organizacji i poczuć się jej ważnymi elementami.
  • Relacji – przez dostarczania niezbędnego wsparcia oraz stwarzanie warunków pracy, w których narodzić się mogą wartościowe więzi.

Rola menedżera w budowaniu poczuciu sensu, a co tym idzie – zaangażowania w pracę jego podwładnego, jest kluczowa. To lider tworzy normy, warunki pracy i środowisko, które oddziałuje na jego podwładnych.

Zmienia się optyka patrzenia na pracę. Założenie, że organizacja powinna być odpowiedzialna za stworzenie gruntu, na którym może wykształcić się poczucie sensu staje się normą. Pracownicy oczekują świadectw wzmacniających poczucie wpływu organizacji na otaczający ich świat. Menedżerowie, w odpowiedzi na dzisiejsze potrzeby pracowników, będą musieli dbać o dokładne prezentowanie wizji i misji organizacji, a także celu konkretnych zadań do wykonania, pokazując szerszy kontekst oraz korzyści, jakie z nich wynikną.

Warto pamiętać, że poczucie sensu nie przyjdzie do nas z góry. Nie każdy ma szczęście pracować w organizacji, wytyczającej jasną wizję i misję, spójną z naszymi wartościami, pozwalającą nam widzieć wpływ na społeczeństwo i rzeczywistość. Ale zawsze można zrobić samemu pierwszy krok, nie oglądając się na to, co robi firma i jakie tworzy warunki. Dzięki odpowiedniemu podejściu do swoich zadań oraz relacji z podwładnymi i współpracownikami, można go odnaleźć w najprostszych czynnościach.

 

 Źródła:

  1. Dostoevsky, F. (2016). What’s the point? The importance of meaningful work. Thoughts for the day, 14.
  2. W poszukiwaniu sensu pracy. Raport z ogólnopolskiego badania sensu pracy agencji 4P i brightlight.
  3. Berg, J. M., Dutton, J. E., & Wrzesniewski, A. (2008). What is job crafting and why does it matter. Retrieved form the website of Positive Organizational Scholarship on April15, 2011.
  4. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2017). Self-determination theory: Basic psychological needs in motivation, development, and wellness. Guilford Publications.

 



Pozostałe wpisy:

do
góry

Informujemy, że na naszej stronie www stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Kliknij Zgadzam się, aby ta informacja nie pojawiała się więcej.Kliknij Polityka prywatności, aby dowiedzieć się więcej, w tym jak zarządzać plikami cookies za pośrednictwem swojej przeglądarki internetowej.

Zgadzam się