To be Agile or not to be – oto jest pytanie


13 listopada 2019


W zmieniającym się świecie zmieniają się również nasze metody pracy i przywództwa.

Tradycyjne style przywództwa i zarządzania zakładają istnienie stabilnego rynku, na którym organizacje i ich ludzie mogą przewidywać nadciągające zmiany i reagować na nie z wyprzedzeniem. Jednak dzisiejszą rzeczywistość biznesową dobrze ilustruje akronim VUCA, czyli zmienność, niepewność, złożoność oraz niejednoznaczność. Jakie są w takim razie wymagania wobec współczesnych liderów?

Jedną z prób zdefiniowania przywództwa na nowo jest metodyka Agile.

Co to jest Agile?

Agile to metoda opracowana dla branży IT, której zasady opierają się na zapisach zawartych w tzw. Manifeście Agile[1]. Powstał on w odpowiedzi na potrzebę elastycznego reagowania na ciągle zmieniające się oczekiwania klientów i uwarunkowania projektów IT. Koncentruje się na krokowym i stopniowym konstruowaniu nowych produktów, pracy blisko klientów (wewnętrznych i zewnętrznych) i ich potrzeb, reagowaniu na zmiany oraz koncentrowaniu się na osobach i zespołach zamiast na procesach. Kluczowe jest regularne dostarczanie „wartości”, kolejnych wersji rozwojowych produktu dla klienta.

Ze względu na szybkie tempo rozwoju oprogramowania, zwinne metody pracy zostały zaprojektowane tak, aby mogły dojrzewać na zmieniających się, niejednoznacznych rynkach. Obecnie zwinne metodologie mogą być stosowane również poza rynkiem oprogramowania, aby pomóc organizacjom dostosować się do zachodzących zmian.

Przywództwo inspirowane wartościami Agile

Jedna z podstawowych wartości Manifestu Agile stojących za zwinnym podejściem brzmi „Osoby i interakcje ponad procesami i narzędziami”. Mówiąc wprost, oznacza to, że ludzie i ich zdolność do kierowania procesami w organizacji powinny być cenione bardziej niż same procesy. Tym samym talent należy traktować jako jedną z najważniejszych cech i pielęgnować go, natomiast umiejętności powinny być zidentyfikowane i wykorzystywane w celu optymalizacji procesów pracy.

Z perspektywy przywództwa oznacza to, że liderzy muszą rozważyć czego ich zespoły potrzebują, aby osiągnąć jak najlepszy wynik i jakie mocne strony ma każdy członek zespołu. W jaki sposób stworzyć pozytywne środowisko pracy? Jak spowodować, by pracownicy mogli skoncentrować się na swoich kluczowych zadaniach i projektach? Czy zespół potrzebuje zasobów, informacji lub wsparcia, których obecnie brakuje? W jaki sposób liderzy mogą lepiej wzmocnić swoje zespoły?

Kolejną zwinną wartością, która może być inspirująca dla liderów z tradycyjnych branż, to „bieżące reagowanie na zmiany w porównaniu z planem”. Ponieważ rynki zmieniają się tak szybko, zespoły muszą być gotowe na to, że zmiany, które wpływają na ich projekty są na porządku dziennym. W związku z tym powinny być w stanie szybko się dostosować zamiast trzymać się pierwotnego planu, który nie pasuje już do obecnych warunków rynkowych.

Czy Agile jest dla każdego?

Można zauważyć dwa ścierające się poglądy. Z jednej strony Agile, jako stosunkowo nowa metodyka, może się wydawać krokiem do przodu zastępującym tradycyjne myślenie przywódcze. Wychodzi naprzeciw wyzwaniom stawianym przez nowoczesną konkurencyjną gospodarkę. Z drugiej strony, można argumentować, że branża IT, dla której Agile został pierwotnie stworzony, jest na tyle specyficzna, że kompletnie nie przystaje do innych gałęzi czy rynków.

Rzeczywistość jest, jak zwykle, bardziej złożona…

By odpowiedzieć na tytułowe pytanie warto poświęcić chwilę na refleksję nad specyfiką naszej organizacji i skonfrontować się z kilkoma kwestiami:

  • Czy moje otoczenie biznesowe charakteryzuje VUCA?
    • Jaki jest wpływ trendów?
    • Jaki jest czas życia produktu?
    • Jaki wpływ mają innowacje i nowości?
    • W jakim horyzoncie czasowym jesteś w stanie prognozować?
  • Jaka jest specyfika Waszej pracy?
    • Powtarzalne procesy, wymagające rutyny i wystandaryzowanego podejścia?
    • Minimalizujecie ryzyko i liczbę błędów?
    • Wymaga głębokiej analizy przed podjęciem decyzji?
  • Czym charakteryzują się prowadzone przez Was projekty?
    • Z góry można przewidzieć końcowy rezultat?
    • Łatwo zebrać oczekiwania, wymagania i prognozy
    • Czy tanio i bez problemów można wprowadzać zmiany w trakcie ich trwania?

Już taki krótki zestaw pytań pozwala na zorientowanie się, na ile metodyka Agile może być użyteczna dla naszej organizacji. Jednak nawet w branżach, które w których zwinne metody nie są pierwszym wyborem i nie będą wdrażane, warto zainspirować się Agile, by być skuteczniejszym liderem.

Jak możesz być bardziej zwinnym liderem?

W jaki sposób liderzy wywodzący się z tradycyjnego sposobu myślenia przywódczego, w którym udzielanie wyraźnych wskazówek, dążenie do perfekcji oraz koncentrowanie się na narzędziach i procesach są najważniejsze, mogą nauczyć się bardziej zwinnego myślenia?

Znajdź czas na refleksję. Jedną z podstawowych rzeczy, jakie powinien zrobić lider, jest autorefleksja. Autorefleksja oznacza zdolność rozpoznawania własnych wzorców zachowań i ich wpływu na innych. To, niezależnie od specyfiki biznesu, podstawa do bycia skutecznym i elastycznym menedżerem.

Bądź otwarty na opinie. Niemożliwe jest oszacowanie własnego działania bez wiedzy, co myślą inni. Zaakceptuj to, a nawet zachęć członków zespołu do regularnego feedbacku. Niezależnie od tego, czy prowadzisz rozmowy jeden na jeden, czy też robisz to w inny sposób, który najlepiej odpowiada Twojej organizacji, upewnij się, że stale go otrzymujesz i zastanawiasz się nad opiniami od swoich współpracowników.

Poszukaj porażki. Paradoksalnie powinieneś zaakceptować, że porażki są immanentną częścią pracy. Czy Twoje zespoły działają płynnie, bez zgłaszania problemów, awarii lub problemów? Powinna Ci się zapalić „czerwona lampka”. Może to oznaczać, że są one ukrywane. Niepowodzenie jest nieuniknione, a pracownicy, którzy uznają swoje własne błędy, to znak, że zmierzasz we właściwym kierunku. Jest to doskonały test – swoisty papierek lakmusowy szczerości i otwartości komunikacji w zespole. Jeśli w ciągu ostatnich kilku miesięcy nie widziałeś ani nie słyszałeś o żadnych błędach, być może będziesz musiał ponownie ocenić kulturę panującą w organizacji.

Co Agile oznacza dla mnie i mojej organizacji w praktyce?

Każda organizacja ma swoją własną specyfikę, działa na określonym rynku, który stawia przed nią konkretne wyzwania. Stąd też sposób i zakres zastosowania metodyki Agile może przyjąć zupełnie inny kształt. Trzeba sprawdzić na ile możemy i potrzebujemy modyfikować działające procesy, sposoby działania, by efektywnie z niej skorzystać. Przede wszystkim musimy zrozumieć, co Agile może oznaczać dla mnie i mojej organizacji w praktyce.

Symulacja Celemi Agile Move™ zaprasza uczestników do wcielenia się w rolę doradców firmy chcącej działać bardziej zwinnie. Stają oni przed 8 konkretnymi sytuacjami-wyzwaniami z codziennego życia – 4 z perspektywy operacyjnej, 4 z perspektywy menedżera. Muszą podjąć decyzję co robić. Ich rekomendacje są oceniane w 3-4 wymiarach oraz odniesione do zasad Agile. Tworzy się profil zwinności organizacji. W ten praktyczny sposób są w stanie przełożyć metodykę na swoją rzeczywistość. To jest punktem wyjścia dla warsztatu, gdzie odpowiadają na pytania: co możemy wdrożyć i jak bardzo zwinni chcemy i powinniśmy być, by zmierzyć się ze zmienną rzeczywistością czasów VUCA.

[1] https://agilemanifesto.org/